سيد علي اكبر قرشي
331
قاموس قرآن ( فارسي )
روايات آن را نقل كرده و در باب 12 نيز روايات محمول بر تقيه را آورده است . زمخشرى در كشافّ گويد : همهء قراء مكَّه و كوفه و فقهاء آن دو شهر گفتهاند : بسمله آيه ايست از فاتحه و از هر سوره . شافعى و اصحابش نيز در همين عقيدهاند و لذا آن را با جهر ميخوانند و گويند : اهل سلف آن را در قرآن ثابت كردهاند با آنكه توصيه مينمودند قرآن را از هر زايد پاك دارند . بدين جهت آمين را ننوشتهاند اگر بسمله از قرآن نميبود آن را در قرآن محفوظ نميداشتند . از ابن عباس منقول است : هر كه آن را ترك كند صد و چهارده آيه از كتاب خدا را ترك كرده است . ولى ابو حنيفه و تابعانش و ديگران گفتهاند : آن آيه نيست نه از حمد و نه از سوره هاى ديگر فقط براى تبرك و جدا كردن ميان سوره ها نوشته شده چنان كه در هر كار با آن شروع مىشود و در رأى آنها در نماز با جهر خوانده نميشود . المنار در ذيل سورهء حمد گويد : مسلمين اتفاق دارند در اينكه بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم از قرآن است و جزء آيه از سورهء نمل مىباشد ولى دربارهء آن در سوره هاى ديگر اختلاف دارند سپس مثل كشّاف اقوال را نقل نموده است . ولى در مكتب اهل بيت عليهم السلام ( اهل البيت ادرى بما فى البيت ) چنان كه نقل شد بسمله جزء تمام سوره ها و آيهء مستقلى است و غير آن مردود و باطل است در الميزان از خصال صدوق از امام صادق عليه السّلام نقل شده فرمود : چه شده بر آنها خدا آنها را بكشد بزرگترين آيه را در كتاب خدا قصد كرده و پنداشتهاند كه چون اظهارش كنند بدعت است و از امام باقر عليه السّلام منقول است : گراميترين آيه را از كتاب خدا كه بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم است دزديدند . و سزاوار است در شروع هر كار بزرگ و كوچك آن را بياورند تا مبارك باشد و نيز